Document Type : Original Article
Authors
1 Professor of Biosystem Engineering Department, Agricultural nad Natural Resources faculty, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 MSc graduate student, Biosystem Engineering Department, Agricultural nad Natural Resources faculty, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
Abstract
Keywords
Article Title [Persian]
Authors [Persian]
مقدمه: فشردگی خاک یکی از مشکلات عمده کشاورزان در سراسر جهان است که می تواند به صورت طبیعی یا در اثر عبور مرور ماشینهای کشاورزی یا چرای بی رویه دام ها رخ بدهد. فشردگی خاک باعث بر هم زدن ساختار خاک و تخریب آن شده و در نتیجه سبب کاهش رشد ریشه و کاهش عملکرد محصول میشود. بایستی با رعایت روش های صحیح مدیریتی از ایجاد تراکم جلوگیری کرد. برخی از این روش ها عبارتند از: 1- افزایش مواد آلی به خاک از انجائیکه افزایش مواد آلی خاک مدول الاستیسته خاک را کاهش داده و حاک همانند بالشتک نرم در مقابل نیروهای خارجی رفتار می کند. 2- جلوگیری از ورود و انجام عملیات کشاورزی توط ماشین های کشاورزی در رطوبت بحرانی زیرا که خاک بالاترین حساسیت به تراکم را در این رطوبت یا حوالی ان دارا می باشد. 3- انجام عملیات بی خاکورزی یا کم خاکورزی برای کاهش عبور و مرور ماشین ها و فعالیت میکروارگانیسم ها در خاک. ولی در صورت رخ دادن آن یکی از روشهای رایج برای از بین بردن و رفع تراکم خاک، استفاده از زیرشکن در عمق های نسبتا زیاد می باشد. استفاده از زیرشکنهای معمولی با تیغههای معمولی نیاز به علت مقاومت بالای خاک نیروی کششی زیادی را لازم داشته و درکل راندمان انرژی پایین دارد. استفاده از زیرشکنهای با تیغههای مورب نه تنها مقاومت مورد نیاز را کاهش میدهد و بلکه راندمان انرژی را نیز افزایش میدهد. زیرشکنهای پاراپلو و کج ساق برای کاهش نیاز کششی و همچنین کشش ویژه استفاده میشوند.
مواد و روشها: دندانههای زیرشکنهای پاراپلو و کج ساق طراحی و ساخته شد سپس با انجام آزمایشها در مخزن خاک با زیرشکن معمولی از نظر عملکرد مقایسه شدند. برای این منظور، آزمایشهای برش خاک با زیرشکن های مختلف در کارگاههای گروه مهندسی بیوسیستم دانشگاه محقق اردبیلی انجام گرفت. بافت خاک لوم و رطوبت خاک 14٪ بود که زیر سطح رطوبت بحرانی بود. آزمایشها در قالب طرح فاکتوریل بر اساس طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. عوامل مورد مطالعه شامل سه نوع زیرشکن شامل زیرشکن معمولی، کج ساق و پاراپلو، پنج عمق کار ۵، ۷.۵، ۱۰، ۱۰.۵ و ۱۵ سانتیمتر و سرعت پیشروی دندانه در ۵ سطح ۲.۵، ۵، ۷.۵، ۱۰ و ۱۲.۵ سانتیمتر بر ثانیه بودند.
نتایج و بحث: نتایج نشان داد که در همه زیرشکن های مورد استفاده، نیروی کششی مورد نیاز با افزایش عمق به طور معنیداری افزایش مییابد، در حالی که افزایش عمق تأثیر معنیداری بر نیروی کششی ویژه نداشت.زیرشکن کج ساق با نیروی کشش و نیروی کشش ویزه ۳۴.۴۵ نیوتن و ۰.۴۳ نیوتن بر سانتیمتر مربع کمترین مقادیر مورد نیاز و زیرشکن مرسوم با ۶۲.۱ نیوتن و ۱.۰۴ نیوتن بر سانتیمتر مربع بیشترین نیروی کششی و نیروی کششی ویژه را به دست آوردند. در همه زیرشکن ها، نیروی کششی مورد نیاز با افزایش سرعت به طور معنیداری افزایش یافت، اما در زیرشکن کج ساق، روند افزایش نیروی کششی در مقایسه با سایر دندانهها شیب کمتری نشان داد. بنابراین استفاده از زیرشکن کج ساق ه برای کاهش انرژی مورد نیاز و حفظ خاکورزی حفاظتی توصیه میشود.
نتیجهگیری:کلی .
۱- تیغه کج ساق بهترین تیغه در بین سه نوع تیغه مورد بررسی از نظر نیروی کششی مورد نیاز و نیروی کششی ویژه بود. همچنین تیغه مرسوم با بیشترین نیروی کششی، پرمصرفترین تیغه از نظر مصرف انرژی بود.
۲- در تمام تیغهها، افزایش عمق تأثیر معنیداری بر نیروی کششی مورد نیاز داشت و با افزایش عمق، نیروی کششی مورد نیاز به صورت نمایی و درجه دوم افزایش یافت.
۳- با افزایش سرعت، نیروی کششی در تمام تیغهها افزایش یافت. با این حال، در بین سه تیغه مورد بررسی، تیغه کج ساق با شیب کمتر، افزایش نیروی کششی کمتری نسبت به سایر تیغهها نشان داد.
Keywords [Persian]